Kruisbandletsel van de knie

Voorste kruisband scheur

Een van de meest voorkomende knieblessures is een gescheurde voorste kruisband. Het ligament wordt het meest geblesseerd tijdens sportactiviteiten. Doordat sporten in toenemende mate een onderdeel van het leven uitmaakt, is het aantal voorste kruisbandletsels gestaag gestegen. De voorste kruisband functioneert als een "veiligheidsgordel" die voorkomt dat er abnormale bewegelijkheid in de knie ontstaat bij een draai of oversteekbeweging. Een abnormale bewegelijkheid die onverwacht optreedt en als pijnlijk en zeer onaangenaam wordt ervaren, waardoor de patiënt activiteiten waarbij dit kan gebeuren vermijdt. Bovendien kunnen andere delen van het gewricht beschadigen zoals de meniscus of het kraakbeen, hetgeen kan leiden tot artrose.

 

Diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van de klachten van de patiënt (variërend van geen klachten, instabiel gevoel of door de knie gaan bij elke ongecontroleerde activiteit), het lichamelijk onderzoek (er is speling in de knie op te wekken) en eventueel M.R.I. onderzoek, waarbij de "zachte" weefsels van het lichaam goed in beeld komen. Het onderzoek is pijnloos.

Eventueel kan een kijkoperatie verricht worden waarbij een eventuele bijkomende meniscusscheur behandeld kan worden. (zie kijkoperatie)

Behandeling

Een spoedkijkoperatie is vaak niet nodig, een gescheurde voorste kruisband kan niet worden gehecht. Uitsluiten van een bijkomende blessure die wel snel behandeling vereist (b.v. een botbreuk, via röntgenonderzoek aan te tonen) is wel van belang.

De eerste dagen moet de knie gekoeld worden om de bloeduitstorting zoveel mogelijk te beperken. Hierna fysiotherapie om de normale bewegelijkheid terug te krijgen en te pogen de symptomen van instabiliteit te verminderen. Eén van de problemen bij een voorste kruisbandruptuur is dat kleine "proprioceptieve" zenuwuiteinden die eindigen in de kruisband ook scheuren. Deze zenuwen hebben als functie om de hersenen van informatie te voorzien over de stand van het lichaam in de ruimte. Een voorbeeld van de functie van dergelijke zenuwen is om met de vinger de neus aan te kunnen raken met de ogen dicht.

Een gewricht gebruikt deze zenuwen om de spieracties, die het gewricht goed laten werken, fijn af te stemmen. Een fysiotherapeutisch trainingsprogramma zal helpen bij het trainen van de herstellende zenuwuiteinden. Tevens zal het bepaalde spiergroepen weer aansterken, die het verlies aan stabiliteit zullen overnemen. Een kleine groep patiënten die uitsluitend bij sport last houdt, heeft soms baat bij een sport-/kniebrace.

Een nieuwe voorste kruisband

Historie

In het verleden kregen patiënten het advies hun activiteiten aan te passen aan hun blessure. Voor degenen met ernstige klachten, b.v. ook bij gewoon dagelijks gebruik, ontwikkelden ± 50 jaar geleden in Frankrijk (Dejour) en in de V.S. (Jones) een operatie waarbij de kruisband wordt vervangen door een deel van de pees die de knieschijf en het scheenbeen verbindt. Sindsdien zijn er veel varianten geprobeerd en verbeteringen ontwikkeld, waarvan de belangrijkste verbetering is de ingreep via een kijkoperatie te doen. Hierdoor is de ingreep veel minder ingrijpend, geeft weinig napijn, heeft een zeer hoog succespercentage, nauwelijks complicaties en een vlottere revalidatie. Nog steeds is het vervangen van de band met "eigen" peesweefsel de beste keus. Op indicatie wordt tegenwoordig gekozen voor de eerder genoemde pees of de hamstringpees (achterzijde bovenbeen).

Operatie

Als de symptomen van instabiliteit niet verminderen met een brace of na een goed trainingsprogramma, dan kan een operatie uitkomst bieden. Afhankelijk van de sportkeuze van patiënt, het al of niet hebben van knielend werk en de eventuele knieklachten van voor de blessure wordt een keuze gemaakt tussen de eerder genoemde pezen. Oppervlakkige sneetjes worden gemaakt om het gekozen stukje pees te oogsten. Studies hebben uitgewezen dat deze twee pezen verwijderd kunnen worden zonder dat de kracht van het been wordt aangetast. Het kniegewricht zelf wordt niet geopend. De arthroscoop wordt gebruikt voor de werkzaamheden in de knie. Eerst worden de resten van de oude band verwijderd. Hierna wordt de ruimte centraal in het kniegewricht vergroot om schuren van de nieuwe band te voorkomen, om het bandje op exact de goede plek te kunnen plaatsen en om met het nieuwe bandje geen bewegingsbeperking van de knie te veroorzaken. Dit heet de notchplastiek. Hierna worden er gaten in onder- en bovenbeen geboord waarbij eerst via proefboringen de optimale plek wordt gezocht. De pees wordt door de boorgaten getrokken en beiderzijds vastgezet met schroeven of een pennetje.

Er wordt een boortunnel gemaakt waar de donorpees (de nieuwe kruisband)
door heen geleid wordt en vervolgens vastgezet wordt.
      
 
  In bovenstaande film wordt uitleg gegeven over de operatietechniek van
vervanging van de voorste kruisband.

De meeste patiënten moeten een nacht in het ziekenhuis blijven, maar soms kan met dezelfde dag nog naar huis. De dag van de operatie is een rustdag. U blijft in bed en krijgt geen fysiotherapie. De eerste dag na de operatie gaat het verband eraf, onder leiding van de fysiotherapeut oefent u het been in buigen en strekken, u leert de bovenbeenspier aan te trekken en leert lopen met elleboogkrukken. Hierna kunt u naar huis. De revalidatie neemt meerdere maanden in beslag.

De nieuwe band moet ingroeien en de knie moet goed gaan bewegen. Hierbij is snel na ontslag uit het ziekenhuis starten met fysiotherapie noodzakelijk. Sporthervatting is belangrijk, knieblessuregevoelige sporten echter pas na ¾ jaar.

   
   
  Uitleg over diagnose en behandeling van een kruisbandoperatie in het Alrijne Ziekenhuis.

Wat mag u verwachten ?

Gezien de nauwlettendheid waarmee de ingreep moet worden uitgevoerd, wordt deze slechts door een beperkt aantal orthopaeden gedaan, waarbij in de Leidse en Alphense regio het Rijnland Ziekenhuis de meeste voor haar rekening neemt. Door middel van intercollegiale contacten, congresbezoeken, maar vooral door nacontrole van de eigen patiënten en objectief scoren door de regionale fysiotherapeuten die de nabehandeling doen, wordt gestreefd naar een zo goed mogelijk resultaat.

Complicaties

De kans op ernstige complicaties is bijna nihil.

  • Een bloeduitstorting ontwikkelt vrijwel iedereen. Dit lost vanzelf op.
  • Wegens de kleine kans op trombose worden op indicatie (pilgebruik, trombose in de voorgeschiedenis) bloedverdunnende medicijnen gedurende 6 weken gegeven.
  • Pijn op de donorplaats aan de voorzijde van de knie bij knielen komt zelden voor, maar kan soms tot 1 jaar na de operatie aanhouden.
  • Infectie komt vrijwel niet meer voor sinds eenmalig antibiotica wordt gegeven.
  • Beperkt bewegen van de knie door littekenvorming in de revalidatie: als dit gebeurt, volgt een korte ziekenhuisopname, waarbij onder verdoving de knie wordt doorbewogen en in het ziekenhuis op een "motorslede" wordt nabehandeld.
  • Zelden komt het voor dat het lichaam de nieuwe band niet "accepteert" ; eigenlijk wordt dit alleen soms gezien boven de 50-jarige leeftijd.
Terug naar het onderwerp Knie - Ga terug naar boven